Abraham

tłum. albert kwiatkowski

plemię Lota - chodzi tu o mieszkańców Sodomy i Gomory, do których posłany został Lot, aby sprowadził ich na słuszną drogę. Muzułmanie wierzą, że Lot to jeden z proroków, a wśród mieszkańców Sodomy i Gomory rozpowszechnione były homoseksualizm i pijaństwo, za co też Bóg miał ich pokarać.

Dżebreil - posłaniec Boga. Jeden z czterech najważniejszych aniołów w islamie (pozostałe to: Ezrail, Esrafil i Mikael).

Sara - pierwsza żona Abrahama, matka Izaaka.

Ismail - najstarszy syn Abrahama, którego miał z niewolnicą Hagar. Koran nie mówi o tym, którego syna Bóg kazał Abrahamowi złożyć w ofierze. Po początkowych sporach wśród muzułmanów przeważył pogląd, że był to Ismail, protoplasta Arabów.

tanur - piec do pieczenia chleba.

Eshaq - Izaak.

Allahu akbar - "Bóg jest wielki".

Gdy z rozkazu Nimroda... - w czasach, gdy żył Abraham ludzie czcili kamienne idole. Pewnego razu, gdy ludzie opuścili miasto, Abraham porozbijał wszystkie idole. Oszczędził tylko największego z nich, w którego rękę włożył topór. Gdy mieszkańcy wrócili, zobaczyli porozbijane bożki i pojęli, że to sprawka Abrahama. Ten jednak zaprzeczył i rzekł, że zrobił to największy z idoli, w którego ręce był topór. Odparli mu, że to niemożliwe, aby idol cokolwiek mógł uczynić. Wtedy Abraham zapytał, że jeśli idole nie są w stanie niczego uczynić, to czemu uważają je za bogów i oddają im cześć. Nimrod, król Babilonu, był jednak wrogi Abrahamowi i nastawał na jego życie. Abraham wysłał więc do niego swego ojca Azara z pewną propozycją: król rozpali wielki ogień, a Abraham weń wejdzie. Jeśli zginie, będzie to oznaczać, że jest winny, a jeśli przeżyje, będzie to świadczyć o jego niewinności. Nimrod przystał na to. Gdy Abraham wszedł w płomienie, Bóg uczynił tak, że wewnątrz ognia pojawił się ogród, którego z zewnątrz nie było widać. Tym sposobem Abraham wyszedł cało z płomieni.

farsang - starożytna miara długości w Iranie wynosząca około 5,5 kilometra.

Chorasan - kraina historyczno-geograficzna w pn.-wsch. Iranie.

mułła - muzułmański duchowny.

gawędziarz - w oryginale hezar dastan, czyli ten, który zna tysiąc opowieści.

Karun - tak Koran nazywa biblijnego Koracha (Ks. Liczb, XVI), krewnego Mojżesza i jednego z przywódców buntu przeciw niemu. Karun uchodził za człowieka niezwykle bogatego, a przy tym bardzo pobożnego. Mojżesz wielokrotnie namawiał go, aby swoje bogactwo przeznaczył na cele religii i pomoc dla innych, lecz ten nie chciał. Pewnego razu, gdy Mojżesz ponowił swą prośbę, Karun postanowił zemścić się na nim. Dał pieniądze pewnej kobiecie, aby ta zaświadczyła, że Mojżesz z nią spał. Po czym rzekł, że mężczyznę, który sypia z niezamężną kobietą należy ukamienować. Kobieta jednak powiedziała prawdę. Wtedy Mojżesz przeklął Karuna, który z całym swoim bogactwem zapadł się pod ziemię, (por. Kaszf al-asrar,fragment 51).

sofre - rozkładany na ziemi obrus, na którym stawia się jedzenie.

Bismillah - ("W imię Allaha") formuła rozpoczynająca każdą surę Koranu, którą pobożny muzułmanin rozpoczyna każdą ważniejszą czynność. Funkcjonuje również jako zaklęcie chroniące przed złymi mocami.

zoroastryjczyk - wyznawca zoroastryzmu - starożytnej, opartej na dualizmie dobra i zła, religii Iranu.

czech! - zawołanie, którym odpędza się psa.

kiedy bracia zabrali Józefa na pustynię - Józef to ostatni z patriarchów biblijnych, muzułmański prorok, ukochany syn Jakuba. Jako faworyt ojca znienawidzony przez starszych braci i sprzedany przez nich w niewolę karawanie idącej do Egiptu. Według Koranu, ze studni, do której bracia go wrzucili, wyciągnęli go kupcy, którzy szli z karawaną do Egiptu. Tam kupił go wielmoża egipski Putyfar i powierzył mu zarząd swojego majątku. Żona Putyfara (Zulejka) zakochała się w Józefie, lecz odtrącona, oczerniła go przed mężem jako swego niedoszłego uwodziciela. Putyfar wtrącił Józefa do więzienia, gdzie ten trafnie zinterpretował sny współwięźniów. O tej jego zdolności dowiedział się faraon i kazał sprowadzić Józefa na swój dwór, aby wytłumaczył jego sen o siedmiu chudych krowach, które pożarły siedem krów tłustych. Józef przepowiedział siedem lat urodzaju i siedem lat głodu i przedstawił swój plan uniknięcia katastrofy. Obsypany przez faraona łaskami, ożenił się i został w Egipcie na stałe.

pilaw - rodzaj potrawy składającej się z ryżu, mięsa i warzyw.

źródło: Ahmad Szamlu, Ketab-e kucze, t. 2.