Woda

tłum. albert kwiatkowski

most Sirat - most, który po śmierci musi przejść dusza zmarłego. Dla sprawiedliwych będzie szeroki, dla grzeszników cienki, jak ostrze miecza.

sejjed - potomek Mahometa. Sejjedzi ubierają się w zielone szaty.

Husajn, Karbala, Szemr - Husajn, wnuk Mahometa, syn jego zięcia Alego, trzeci imam szyitów. Drugi po Alim ich największy święty. Ogłosił się kalifem i wystąpił zbrojnie przeciw omajjadzkiemu kalifowi Jazydowi. Przed decydującą bitwą pod Karbalą, na brzegach Eufratu, opuściła go większość jego towarzyszy. W trakcie tej bitwy zginął, a wraz z nim większość jego rodziny i tych, którzy przy nim zostali. Zabił go Szemr - jeden z żołnierzy Jazyda. Rocznica jego śmierci, obchodzona 10 moharrama to najważniejsze święto szyitów.

czterooki pies - pies, który ma nad oczami plamki jaśniejszej sierści.

sofre - obrus rozkładany na ziemi, na którym rozstawia się jedzenie.

Bismillah - ("W imię Allaha") formuła rozpoczynająca każdą surę Koranu, którą muzułmanin rozpoczyna każdą ważniejszą czynność. Funkcjonuje również jako zaklęcie chroniące przed złymi mocami.

Chezr - dosł. "zielony", prorok, święty. Pojawia się, choć nie z imienia, w Koranie jako tajemniczy przewodnik Mojżesza dysponujący ukrytą wiedzą. Zdobył nieśmiertelność i wieczną młodość pijąc ze źródła wody życia. Przewodnik i opiekun sufich na ich drodze do Boga.

dżinny - demony zrodzone z ognia na 2 tysiące lat przed stworzeniem Adama. Obdarzone nadnaturalna potęgą. Mogą przybierać różne postacie. Są zazwyczaj złośliwe względem człowieka.

Fatima - ukochana córka Mahometa, żona jego kuzyna Alego, matka Husajna i Hasana.

Bibi Szahrbanu - według legendy była to córka Jazdgirda III - ostatniego władcy dynastii Sasanidów. Po podbiciu Iranu, Arabowie uprowadzili ją do Medyny, gdzie poślubiła Husajna - syna Alego. Chłopiec, który urodził się z tego związku, został czwartym szyickim imamem. Po bitwie pod Karbalą, w której zginął jej mąż i jego stronnicy, uciekła do Iranu. Ścigali ją wrogowie jej męża. Doganiali ją, gdy dotarła do Reju (starożytne miasto znajdujące się obecnie na obrzeżach Teheranu). Ledwo żyła i nie było już dla niej ucieczki. Próbowała zawołać do Boga, lecz ze zmęczenia, zamiast: Ja Allahu! (O Boże!) krzyknęła: Ja kuh! (O góro!). Wtedy rozstąpiła się pobliska góra, a Szahrbanu znalazła w niej schronienie. Później zbudowano tam sanktuarium, które stało się miejscem pielgrzymek. Wielu uczonych łączy postać Szahrbanu z Anahitą - irańską boginią wody, której świątynia znajdowała się w Reju (M. Boyce, Bibi Sahrbanu, Encyclopaedia Iranica, Online Edition.

qanat - charakterystyczny dla Iranu system podziemnej irygacji.

źródło: Ahmad Szamlu, Ketab-e kucze, t. 1. Szamlu zapisywał wszelkie ludowe wierzenia: stare, o których informacje znajdują się u dawnych autorów i współczesne; takie, które znane były, lub nadal są większej liczbie osób, i takie, które funkcjonowały, lub nadal funkcjonują tylko w jakimś miasteczku, wiosce, wśród pewnej grupy ludzi... Nie można więc traktować wszystkiego, co zapisaywał w Ketab-e kuche, jako czegoś, w co wierzą lub wierzyli wszyscy Irańczycy.