Gholamhossein Saedi

Gholamhossein SaediIrański lekarz psychiatra, etnograf amator, pisarz i dramaturg. Autor opowiadań, powieści oraz sztuk teatralnych, które tworzył pod pseudonimem Gouhar Morad. Na swoim koncie ma także książki dla dzieci. Popularyzował teatr jako formę sztuki oraz sposób ekspresji politycznej i społecznej. Swoje pierwsze opowiadania drukował w magazynach literackich.

Po skończeniu studiów medycznych w Tabrizie Gholamhossein Saedi podjął praktykę w Teheranie. Wraz z bratem, również psychiatrą, założył klinikę w południowej, biedniejszej części tego miasta, w której często leczył uboższych pacjentów za darmo. Saedi był redaktorem magazynu literackiego pt. Alefba (Alfabet), wydawanego do rewolucji w Iranie, a po niej w następstwie emigracji pisarza, we Francji.

Gholamhossein Saedi tworzył w czasach po II wojnie światowej, kiedy w Iranie zaczęto buntować się przeciwko uciskom i ograniczeniom wprowadzanym przez rządzącą dynastię Pahlawi, odżyły hasła nacjonalistyczne i bunt przeciwko wpływom polityczno-kulturalnym Zachodu, przy równoczesnym zainteresowaniu jego intelektualnym dorobkiem. Zaangażowanie pisarza w politykę pociagnęło za sobą konsekwencje w postaci aresztowań, cenzury i zakazu publikacji, a ostatecznie wyboru życia na emigracji. Saedi, zawiedziony rewolucją i rządami nowej władzy, w 1981 roku wyjechał do Paryża. Życie na obczyźnie okazało się jednak dla niego wyniszczające nie tylko intelektualnie i emocjonalnie, ale również fizycznie. Pisarz oddzielony od swego kraju pogrążył się w depresji, popadł w nałogi i choroby. Sam mówił o tym okresie tak: "Już prawie dwa lata żyję na emigracji, ale mimo, że przebywam w domu przyjaciela, czuję się wykorzeniony. Wszystko wydaje mi się nierealne. Budynki w Paryżu kojarzą mi się ze scenografią teatralną. Wydaje mi się, jakbym żył na pocztówce. Boję się dwóch rzeczy: zasypiania i pobudek, dlatego staram się być aktywny jak najdłużej w nocy i zasypiać dopiero nad ranem. Tylko pisanie powstrzymuje mnie tu od samobójstwa. Życie na wygnaniu jest piekłem. Oderwanie od ojczyzny wpłynęło też dwojako na mój sposób pisania. Po pierwsze, dużo intensywniej myślę o języku perskim i staram się oddać wszystkie jego subtelności, a po drugie, moja twórczość stała się bardziej alegoryczna".

Doświadczenia życiowe mają odzwierciedlenie w twórczości Saediego i charakterystyce postaci, które często wpadają w pułapki absurdu i zmagają się z bezlitosnym przeznaczeniem. Bohaterowie cierpią z powodu samotności, biedy, wykluczenia itp., a tłem wydarzeń nierzadko bywają wioski i miejskie slumsy. Pisarz skupia się raczej na problemach mieszkańców biednych obszarów, nie pozostawiając miejsca na pokazanie radosnych i pozytywnych apektów życia na wsi.

Gholamhossein Saedi interesował się etnografią i w ramach rozwijania swej wiedzy z tego zakresu, odbywał podróże do odległych wiosek oraz miejsc zamieszkania różnych ludów irańskich. Podróże te zaowocowały serią monografii o zabarwieniu antropologicznym, a zdobyta wiedza o lokalnych wierzeniach, przekonaniach i kulturze znalazła odbicie w kolejnych utworach literackich.

Pisarz w swoich utworach odwołuje się do wyobraźni, fantastyki, tego co dziwaczne i niezwykłe. Nieraz przekracza granice realizmu, korzysta także z ironii i czarnego humoru. Przeplatanie takich elementów w utworach sprawiło, że niektórzy zaliczają jego twórczość do nurtu realizmu magicznego.

  1. Zabawa skończona (jh)
  2. Oko za oko (jh)
  3. Awanturnicy (jh)
  4. Przestroga mądrej kobiety (jh)
  5. Błogosławieni wytrwali (jh)