Zekr i sama' (qadirijja i naqszbandijja)

Hu (On) - najkrótszy zekr, relief nagrobnyZekr jest wspominaniem Boga i pamiętaniem o Nim. To pojedyncze słowo, lub bardzo krótka formuła, powtarzana wciąż, bez przerwy. Głośno, po cichu, lub w myślach.

Najbardziej rozpowszechnioną jego formułą jest pierwsza część muzułmańskiego wyznania wiary, czyli "la ilaha illa l-lah" (Nie ma boga prócz Boga). Częste są również niektóre imiona Boga, z imieniem Allah na czele oraz zaimek osobowy w trzeciej osobie liczby pojedynczej - Huwa (Hu), czyli On (Bóg).

Zekr jest najważniejszym filarem długiej i niebezpiecznej drogi, jaką muzułmański mistyk kroczy do Boga. Na tej drodze jest jego orężem i prowiantem, czymś, co uspokaja serce i czyści je, pomagając mu stać się niczym lustro, czymś, co pomaga sufiemu w koncentracji na celu...

***

Sama' - taniec derwiszy, miniatura perskaWspólny zekr, któremu towarzyszy recytacja poezji, muzyka i taniec nazywa się niekiedy sama'. Podstawowym znaczeniem tego słowa jest "słyszeć", lecz od dawna wiąże się ono jednoznacznie - przynajmniej w Iranie - ze "słuchaniem muzyki" i "tańcem derwiszy".

Muzułmanie wierzą, że Bóg stworzył świat słowem. Powiedział: "Bądź!" i stało się. Istnienie każdej rzeczy na świecie jest skutkiem słowa "Bądź!", które kieruje do niej Bóg. To jego rozkaz. Ale żeby rozkaz wykonać, trzeba go najpierw usłyszeć.

Ibn Arabi mówi, że prawdziwym sama' jest przypominanie sobie owego słowa "Bądź!", które wypowiedział Bóg stwarzając świat. Taniec zaś, który temu towarzyszy, odzwierciedla przejście ze stanu niestworzenia do stanu stworzenia. Muzyka przypomina więc melodię tego słowa - melodię, która zbudziła człowieka i sprawiła, że zaczął tańczyć i zaistniał...