Opowieść o Chosrowie i Szirin

Chosrow Parwiz i Szirin to postaci historyczne oraz bohaterowie średniowiecznego perskiego romansu. Jednym z miejsc, gdzie rozgrywa się jego akcja jest Madain - starożytny Ktezyfon.

Łuk Chosrowa - sala tronowa królów sasanidzkich, KtezyfonKtezyfon był zimową stolicą Imperium Sasanidów, miejscem, gdzie koronowali się władcy tej dynastii, największym miastem ówczesnego Bliskiego Wschodu, miastem kosmopolitycznym, zamieszkiwanym przez różne narody, wyznające różne religie. Choć istniał już wcześniej, to dopiero za Sasanidów zaczął się jego rozwój. Składał się wtedy właściwie z kilku miast, dlatego Arabowie nazywali go Madain, czyli "Miasta".

Miasta leżały na obu brzegach Tygrysu, niedaleko miejsca, gdzie później założono Bagdad i w późnosasanidzkim okresie było ich aż pięć. Jedyną widoczną pozostałością po nich jest budowla, którą Arabowie nazywali Halą Chosrowa,* Tronem Chosrowa, lub Łukiem Chosrowa. Była to ogromna sala tronowa Króla Królów, przykryta największym sklepieniem, jakie zbudowano w starożytnym Iranie.

Pod sklepieniem leżał dywan, wielki, królewski dywan. Wyobrażał ogród i stąd jego nazwa: Wiosna Chosrowa, lub Wiosenny Ogród (Baharestan). Były na nim srebrne ścieżki, strumienie z pereł, szmaragdowe łąki, kwiaty z kamieni szlachetnych, rosnące na złotych łodygach. Mówiono, że ktokolwiek w zimie siedział na tym dywanie, czuł się, jakby wokół niego była wiosna.

Ktezyfon przeżywał swój złoty wiek za rządów Chosrowa Anuszirwana, który chciał zebrać w tym mieście całą wiedzę Wschodu i Zachodu. Tłumaczono wtedy literaturę indyjską, dzieła greckich filozofów, spisano Awestę, założono uniwersytet, a król-filozof miał zwyczaj zwoływać zebrania lekarzy, astrologów i teologów, na których prowadzono ożywione dyskusje...

***

Bisotun to góra, która znajduje się w Kurdystanie, przy głównej drodze. Jest ona słynna przede wszystkim z tego, że wykuto na niej najważniejszy tekst starożytnego Bliskiego Wschodu - trójjęzyczną inskrypcję króla Dariusza, dzięki której odczytano pismo staroperskie.

Ale góra Bisotun wiąże się również z historią Chosrowa, Farhada i Szirin. U Nezamiego to właśnie przez tę górę kuł tunel Farhad, aby zdobyć Szirin.Tarasz-e Farhad, Bisotun

Znajdują sie tu także zabytki z dawnych czasów, które łaczone są z tymi trzema postaciami. I tak, z czasów, gdy w Iranie rządzili Grecy, pochodzi figura Heraklesa, o której ludzie mówią, że jest dziełem Farhada. Mamy pozostałości mostu, zwanego Mostem Chosrowa, a niedaleko jest miejsce nazywane Tronem Szirin, gdzie Chosrow Parwiz miał przyjmować posłów z Bizancjum i Chin. Na urwisku góry Bisotun znajduje się zaś miejsce zwane Tarsz-e Farhad - czyli miejsce, które kuł Farhad. Niektórzy uważają, że jest to tylna ściana pałacu Chosrowa Parwiza, która miała być zdobiona reliefem...

Hala Chosrowa - Ejwan-e Kesra - ejwan to element charakterystyczny dla architektury perskiej. Jest do wysoka, głęboka nisza w ścianie, nisza sklepiona i otwarta na dziedziniec.