Sefer Reis - nieuchwytny korsarz turecki

Statek osmańskiHistorycy przypuszczają, że Sefer Reis był z pochodzenia Żydem - synem niejakiego Sinana, również korsarza. Pierwsze wzmianki o nim pojawiły się w źródłach osmańskich w połowie lat 40-tych XVI wieku. Dowodził wtedy czterema małymi statkami, patrolował Morze Czerwone i dostarczał swoim przełożonym informacje o sytuacji na Oceanie Indyjskim. Jego bazą była Mocha - niewielki port leżący na południu Jemenu, niedaleko cieśniny Bab al-Mandab.

Stamtąd zaczął wyprawiać się na Morze Arabskie, aby łupić portugalskie statki. Między wyspą Hormoz a Gudżaratem roiło się od nich. Były wyładowane towarem po brzegi, słabo bronione i płynęły wolno. Stanowiły więc łatwy łup i wkrótce pewien kronikarz portugalski wspomniał o nieustraszonym muzułmańskim korsarzu, który miał na imię Sefer, przypłynął z Morza Czerwonego, aby zdobyc Muskat, a potem atakował statki, które wypływały z Hormozu i kierowały się w stronę Goa...

***

Aden był jednym z najsilniej ufortyfikowanych portów Azji. Znajdował się na samym południu Jemenu i strzegł wejścia na Morze Czerwone. Leżał w głębokiej zatoce, która była kraterem wygasłego wulkanu i może dlatego ludzie nazywali go "Okiem Jemenu". Tuż za nim wznosiły się góry, które jeżyły się od zamków, baszt, wież i strażnic. Był to idealny port. Nie blokowały go żadne rafy koralowe, jego głęboka zatoka mogła dać schronienie kilkuset statkom i można było z niego płynąć w każdą stronę świata.

Aden, ilustracja europejska z 1580 rokuNie wiadomo, kiedy Aden został założony, lecz są wzmianki, że handlował już królestwem króla Salomona. W starożytności na jego ulicach pachniało cynamonem, a na początku XII wieku sprowadzeni ze wschodniej Afryki niewolnicy otoczyli go potężnymi murami, na skałach wokół zbudowali natomiast pięć zamków. Umocnienia te chroniły port przez prawie 450 lat - do czasu, gdy zdobyła go silna flota osmańska.

Gdy w pierwszej połowie XIV wieku dotarł tam Ibn Battuta, port przeżywał swój złoty wiek. Na jego ulicach roiło się od kupców z każdego zakątka Oceanu Indyjskiego. Handlowali oni diamentami z Kaszmiru, libijskim koralem i rubinami z Indii. Z Chin przywożono porcelanę, z Jawy drzewo sandałowe, a wywożono szkło, którego Aden był ważnym producentem...

Audycja przygotowana m.in. na podstawie książki G. Casale, The Ottoman Age of Exploration, Oxford 2010.