Imperium Osmańskie i Ocean Indyjski - część II (Sulejman Wspaniały - I)

Roksolana pochodziła ze wschodnich kresów dawnej Rzeczypospolitej i była turecką branką. Sulejmanowi Wspaniałemu podarował ją Ibrahim Pasza - najbliższy jego przyjaciel. Była inteligentna, wykształcona, sprytna i choć nie była cudownie piękna, miała wdzięk i urok. To wystarczyło, aby oczarować sułatana i być jego ukochaną przez trzydzieści osiem lat.

Sulejman Wspaniały (portret przypisywany Tycjanowi, ok. 1530 rok) i Roksolana (malarz nieznany, XVI wiek)Pisał on do niej wiersze miłosne pod pseudonimem Muhibbi(Miłujący), z których jeden brzmi tak:

Tajemnicza przyjaciółko, mieniąca się rybko, kochanko!
Sekretna powiernico, królowo piękności, sułtanko!
Cudnowłosa, pięknobrewa, luba, zalotna wybranko!
Jak żyć bez ciebie, tyś mi pomocą, moja chrześcijanko!
Serce me pełne bólu, płaczę, jam Muhibbi szczęśliwy!*

Ona też do niego pisała. W jednym z jej listów miłosnych czytamy: "Gdyby woda wszystkich mórz została atramentem, a wszystkie drzewa świata przerobiono na pióra, i tak nie starczyłoby tego, aby opisać moją tęsknotę za Tobą, mój władco..."*

***

Dżudda, Richard Burton, Personal narrative of a pilgrimage to el Medinah and Meccah, 1857 rokDżudda była jednym z najważniejszych portów Morza Czerwonego, a poza tym była portem Mekki. Tu przypływali pielgrzymi z Malezji, Indii, z południa Afryki, po czym wsiadali na wielbłądy i następnego dnia byli już w Mekce.

Znaczenie tego portu dla handlu z Oceanem Indyjskim wzrosło w XIII wieku, po upadku Kalifatu Abbasydzkiego, gdy Morze Czerwone zaczęło zajmować miejsce Zatoki Perskiej, jako główna droga wodna, którą towary ze Wschodu transportowano na Zachód.

Dżudda kwitła, jej cysterny były pełne słodkiej wody, na bazarach i ulicach słychać było najróżniejszą mowę i wciąż wyruszały z niej, lub przybywały do niej karawany z pielgrzymami, którzy zapewne, przy okazji, odwiedzali również grób biblijnej Ewy, znajdujący się niedaleko miasta...

Audycja przygotowana m.in. na podstawie książki G. Casale, The Ottoman Age of Exploration, Oxford 2010. Wiersz Sulejmana do Roksolany w tłumaczeniu Antoniego Sarkady; fragment listu Roksolany do Sulejmana w tłumaczeniu Melaike Hüseyin Mierzejewski, w: Yildiray Kara, Osmanli'da Kadin Saltanati. Yeditepe Yayinevi, Istanbul 2010, s. 39-40.