Nouruz - irański Nowy Rok

Procesja mieszkańcówImperium Achemenidów, PersepolisNouruz znaczy "Nowy Dzień" i jest obchodzony wraz z nadejściem astronomicznej wiosny. Jego początek wyznacza równonoc wiosenna, kiedy dzień zaczyna przeważać nad nocą, a światło nad ciemnością.

Początki Nouruzu giną w odległej przeszłości. Wiadomo tylko tyle, że świętowano go już za Achemenidów - pierwszej historycznej dynastii panującej w Iranie. Uważa się, że było to święto religijne, obchodzone w Persepolis.

Persepolis było jedną ze stolic Iranu. Znajdował się tam pałac Króla Królów, którego ruiny zachowały się do dziś. Stoi on na wysokiej, kamiennej platformie i prowadzą do niego szerokie schody. Wokół widzimy mieszkańców imperium: przynoszą ze sobą dary i wspinają się z nimi po schodach, aby złożyć je u stóp władcy. Niektórzy sądzą, że relief ten przedstawia obchody Nouruzu...

***

Według legendy, o której czytamy w Szahname, święto to ustanowił król Dżamszid. Był on czwartym władcą świata, który trudził się nieustannie, odkrywając coraz to nowe rzeczy i ucząc ludzi wciąż czegoś nowego. W końcu uczynił dla siebie tron ze złota, kazał ozdobić go szlachetnymi kamieniami, po czym usiadł na nim i rozkazał dewom, aby go dźwignęły i poleciały do nieba. Słońce padało na złoty tron Dżamszida i odbijało się od szlachetnych kamieni, a jego poddani cieszyli się, po czym dzień ten nazwali Nouruzem, ponieważ był pierwszym dniem wiosny i zaczęli go świętować.

Dżamszid ma tronie, niesiony przez dewy, Sziraz, 1 poł. XV wieku, Cambridge, Fitzwilliam MuseumBiruni*, rozbudowując powyższą legendę, mówi że Szatan zniszczył świat, a Dżamszid pokonał go z pomocą Boga i na na ziemię powróciły sprawiedliwość i szczęście. Wtedy wzniósł się w niebo, bił od niego blask, jak od słońca, na ziemi suche drzewa się zazieleniły, a ludzie krzyknęli: "Nowy dzień!"

Bogiem, który pomógł Dżamszidowi zwyciężyć Szatana był Ahura Mazda - dobry bóg, pan światłości, bóg czczony przez zoroastrian. Nouruz był poświęcony właśnie jemu - bogu, który stworzył świat.

Nowy Rok zaczyna się, gdy dzień zyskuje przewagę nad nocą, światło nad ciemnością, a życie, które sprowadza wiosna, zwycięża śmierć. którą symbolizuje zima. Ahura Mazda jest bogiem światłości, bogiem życia, lecz ma przeciwnika - Ahrymana, który jest złym bogiem, bogiem ciemności. Obaj toczą ze sobą ciągłą walkę, w której zwycięży Ahura Mazda i na świecie zapanuje wieczne szczęście i sprawiedliwość, wieczna wiosna.

Nouruz - święto zwycięstwa światłości nad ciemnością - jest zapowiedzią ostatecznego zwycięstwa sił życia nad siłami śmierci...

Biruni - Abu Rejhan Biruni - Pers, który urodził się w Azji Środkowej. Żył w X i XI wieku, był jednym z ówczesnych "ludzi renesansu".