Legenda o jeziorze Saberi

Wiele lat temu, tam gdzie teraz jest Afganistan, żyli dwaj królowie. Jeden z nich nazywał się Saber Szah i panował wokół Ghazni,* na ziemiach zwanych Zabulem.* Drugi, Mehran Szah, rządził w południowo-zachodnim Afganistanie, znanym jako Sistan.* Mehran Szah, który był też duchowym przywódcą swoich poddanych i cieszył się sławą świętego męża, miał piękną córkę, o której rękę starało się wielu książąt i władców sąsiednich krain. Saber Szah miał przystojnego, zdolnego syna, który również kochał się w córce Mehran Szaha. Mówiono, że kiedy dziewczyna stała w zamkowym oknie, zakochani w niej widzieli ją z odległości wielu setek mil, gdyż jej uroda była niczym blask słońca, a gdy spacerowała po zamku, konie stojące u wodopoju nie mogły pić, tak wielkie wrażenie robił na nich jej wdzięk.

Pewnego dnia syn Saber Szaha wyznał dziewczynie miłość i po pewnym czasie pobrali się. Młodzieniec zabrał ją do Zabulu i zamieszkali razem w zamku, leżącym niedaleko zamku jego ojca. Młody książę zainteresował się sprawami królestwa i tym, jak żyją jego poddani. Zobaczył wtedy jak niewiele mają i jak bardzo ziemia, na której pracują, potrzebuje wody. Pewnego dnia, kiedy jego żona jechała odwiedzić swojego ojca, namówił ją, aby przekonała go o potrzebie podzielenia rzeki Helmand*, tak aby część jej wód popłynęła do Zabulu.

Słysząc to Mehran Szah posmutniał. Chciał pomóc zięciowi, choć wiedział, że to o co prosi nie jest możliwe. Wbrew temu, co podpowiadał mu zdrowy rozsądek, podzielił jednak rzekę i spróbował skierować część jej wód do Zabulu. Gdy to zrobił, główne jej koryto zmieniło się i woda popłynęła w miejsce, które znane jest dziś jako jezioro Saberi. Jego królestwo zaczęło cierpieć z niedostatku wody, a powstałe jezioro było bezużyteczne. Mehran Szah był świętym mężem i pewnej nocy otrzymał wizję. Śnił, że jeśli w pewnym miejscu uderzy laską w ziemię, pojawi się woda. Następnego dnia poszedł tam i gdy uderzył w ziemię, woda wytrysnęła i utworzyła wielką rzekę. Nazwano ją Nahr-e Szahi, co znaczy Królewska Rzeka, a jej krystalicznie czyste wody przywróciły urodzaj w królestwie Mehran Szaha.

W Sistanie i Zabulu panował spokój i dobrobyt do czasu, gdy pojawiły się tam armie Aleksandra Wielkiego. Wielka bitwa trwała wiele dni i przerodziła się w wojnę, która ciągnęła się sześć długich lat. Aleksander uświadomił sobie, jak trudne będzie zwycięstwo, i że czeka go jeszcze wiele lat zmagań. Pewnej nocy przyszła do niego jakaś kobieta i w zamian za złoto zaoferowała pomoc w pokonaniu Mehran Szaha. Aleksander zapłacił, a kobieta wlała do rzeki truciznę. Legenda głosi, że kiedy to zrobiła, zamieniła się w kamień. Żołnierze Mehran Szaha, o niczym nie wiedząc, pili wodę z rzeki, kąpali się w niej i nie minęł tydzień, a wszyscy byli martwi.

Aleksander zwyciężył. Od tego dnia aż do dziś ludzie odwiedzają groby Mehran Szaha i jego żołnierzy i składają im hołd tak, jakby były to groby świętych. Udający się tam pielgrzymi przechodzą obok kamiennego posągu zdrajczyni, w który, zgodnie ze zwyczajem, plują i rzucają kamienie. Tak wiele kamieni rzucili już przez te stulecia, że posąg kobiety zmienił się w kamienne wzgórze.

tłum. albert kwiatkowski

Ghazni - miasto we wsch. Afganistanie. Od 962 stolica państwa Gaznawidów, przemieniona za panowania sułtana Mahmuda (998-1030 n.e.) w bardzo ważny dla kultury perskiej ośrodek. W XIII i XIV w. znajdowała się pod panowaniem mongolskim, a od XVI w. wchodziła w skład państwa Wielkich Mogołów. Od 1747 w obrębie państwa afgańskiego. O buddyjskiej przeszłości miasta świadczą ruiny buddyjskiego klasztoru.
Zabul - kraina na południowym zachodzie Afganistanu, stamtąd wywodził się Rustam - legendarny bohater Iranu.
Sistan - kraina geograficzna obejmująca płd.-wsch. Iran i płd.-zach. Afganistan.
Helmand - najdłuższa rzeka Afganistanu. Źródła jej znajdują sie w Hindukuszu. Ginie w bagnach w okolicy Zabulu, na granicy z Iranem.
Aleksander Wielki - król Macedonii, wychowanek Arystotelesa. Jeden z największych wodzów w dziejach ludzkości. Na czele połączonych się macedońsko-greckich wyruszył na wyprawę przeciw Persom. Podbił imperium perskie, zajął ziemie znajdujące się obecnie w granicach Afganistanu, Turkmenistanu i Uzbekistanu. Następnie wyruszył na podbój Indii, skąd musiał zawrócić. Założył wiele miast, które istnieją do dziś (m.in. Herat, Kandahar). Otoczony legendą stał się bohaterem licznych anegdot i fantastycznych powieści, rozpowszechnionych na muzułmańskim Wschodzie i w Europie.

źródło: Ahmad Dżawid, B. Parker, Legends of Afganistan, Kabul, lata siedemdziesiąte XX wieku.