Biżan Nadżdi

Biżan Nadżdi to jeden z najwybitniejszych współczesnych prozaików irańskich. Tak o sobie mówił:

W sposób, który smutek wzbudza jestem Biżanem Nadżdi.
Pochodzę z Chosz,*
lecz jestem też Gilańczykiem.*
Urodziłem się w 1320 roku,*
w roku, w którym skończyła się druga wojna światowa.
Wykształcenie: licencjat z matematyki.
Mam córkę i syna. Moja żona ma na imię Parwane.
Ona mówi, bierze mnie za rękę, a ja piszę.

tłum. albert kwiatkowski

Urodził się na gorącym i suchym południu Iranu, lecz żył i umarł w deszczowym i górzystym Gilanie. Tam też znajduje się jego grób.* Wyryto na nim fragment testamentu pisarza, którego całość przedstawiam niżej.

Testament

Biżan Nadżdi Połowę kamieni, skał i gór,
z ich dolinami, które jak czary mleka,
zostawiłem mojemu synowi.
Drugą połowę deszczowi oddaję.
Spokojne i błękitne morze wraz z jasnymi morskimi latarniami
mojej żonie daruję.
Morskie noce,
niespokojne i wzburzone,
wraz z niepokojem latarni morskich
daję moim przyjaciołom z wojska, którzy się zestarzeli.
Rzeka, która płynie pod mostem
jest twoja,
moja córko o skórze gładkiej, która twe kryształowe kości okrywa -
aby woda koszulą twą była przez całe lato.
Każde pole i drzewo,
krzak i trawę
pustyni dajcie, wszystko to
oddajcie ziarnom piasku pod słońcem.
Z zielonej muzyki mojego setara,*
którą wlałem we flakony z różaną wodą i postawiłem
na półce,*
jedną część opowieściom Moulany,
a dwie części trzcinie dajcie.*
Ptakom daruję
kolory, mozaiki, kopuły;
gepardom, które biegły ze mną,*
jaskinie z wapiennymi stalaktytami i samotność;
a zapach ogrodu
porom roku, które przyjdą
po mnie...

tłum. albert kwiatkowski

Jego najbardziej znanym opowiadaniem jest Złożone do ziemi, które możesz przeczytać tutaj.

Chosz - miasto na południu Iranu.

Gilan - lesista prowincja na północy Iranu, nad Morzem Kaspijskim.

1320 rok - za początek ery muzułmańskiej przyjęto datę emigracji proroka Mahometa z Mekki do Medyny 622 r. n.e.).

jego grób - grób jego znajduje się na przedmieściach miasta Lahidżan.

setar - trzystrunowy instrument muzyczny.

postawiłem na półce - flakonik z wodą różaną stojący w domu w niszy lub na półce jest dla Irańczyków symbolem minionego piękna.

trzcince dajcie - Moulana Dżalaloddin Rumi - mistyk i poeta perski. Urodził się na początku XIII wieku na ziemiach obecnego Afganistanu, lecz większość życia spędził w Azji Mniejszej (Rumie). Jest m.in. autorem wielkiego, pisanego wierszem mistycznego traktatu o sprawach ducha (Masnawi-je ma'anawi. Traktat ten rozpoczyna się słowami: "Posłuchaj jak trzcina opowiada/ jak płacze i o rozłące swej opowiada". Płacze ona zaś dlatego, że wzięto ją z sitowia, jest daleko od swego źródła, tęskni za nim i pragnie do niego powrócić. Opowieść ta jest alegorią losu człowieka (trzciny) i jego tęsknoty za swym źródłem (Bogiem).

gepardom, które biegły ze mną - Gepardy, które biegły ze mną to tytuł zbioru opowiadań Biżana Nadżdiego.